Kancelaria Koronna

Przemysł

Pełna analiza · 1918–2026

Przemysł w Polsce

Historia polskiej produkcji przedstawiona w czterech porządkach gospodarczych. Każda epoka zawiera dziesięć osobnych raportów, liczby z okresem i jednostką oraz odnośniki do materiałów źródłowych. Wersje skrócone są sukcesywnie zastępowane pełnymi opracowaniami.

Epoki
4
Raporty
40
Pełne opracowania
20 z 40
Zbiory źródłowe
65

Cztery etapy

Oś opracowania

  1. I1918-1939

    Scalanie i budowa II Rzeczypospolitej

    Państwo scalało trzy systemy prawne, walutowe, kolejowe i przemysłowe. Po kryzysie lat 30. inwestycje w Gdynię i Centralny Okręg Przemysłowy zaczęły zmieniać geografię produkcji.

    Przetwórstwo
    74,7%
    produkcji netto przemysłu w 1935 r.
    Nowe koleje
    2 137,7 km
    zbudowane w latach 1920-1938
    Patenty
    28,3 tys.
    udzielone w latach 1924-1939
    10 raportów · pełne 10 z 10 →
  2. II1939-1945

    Okupacja, eksploatacja i zniszczenie

    Polski przemysł został podporządkowany gospodarce wojennej okupantów, pozbawiony samodzielności i części kadr. Końcowy bilans obejmował grabież, demontaż i masowe zniszczenie zakładów.

    Zakłady zniszczone
    19 592
    65,3% zbadanych zakładów w lipcu 1945 r.
    Maszyny
    45,4%
    przeciętny poziom zniszczenia wyposażenia
    Energetyka
    52,1%
    przeciętny poziom zniszczenia urządzeń
    10 raportów · pełne 10 z 10 →
  3. III1945-1989

    Odbudowa i gospodarka centralnie planowana

    Odbudowa przyniosła wielkie kombinaty, nowe okręgi przemysłowe i elektryfikację, ale także nacjonalizację, niedobory, zależność od RWPG i słabą presję konkurencyjną.

    Sektor prywatny
    7,4%
    produkcji sprzedanej przemysłu w 1989 r.
    Kolej zelektryfikowana
    11,0 tys. km
    w 1989 r.; 0,1 tys. km w 1946 r.
    Wynalazki
    5 294
    krajowe zgłoszenia w 1989 r.
    10 raportów · pełne 0 z 10 →
  4. IV1989-2026

    Rynek, integracja europejska i nowa specjalizacja

    Transformacja przeniosła produkcję do sektora prywatnego, otworzyła handel i włączyła fabryki w europejskie łańcuchy dostaw. Dziś wyzwaniem jest przejście od podwykonawstwa do własnej technologii i marki.

    Produkcja sprzedana
    2,407 bln zł
    przemysł ogółem w 2024 r.
    Pracujący
    3,188 mln
    w przemyśle na koniec 2024 r.
    Innowacje
    24,1 mld zł
    nakłady przedsiębiorstw przemysłowych w 2024 r.
    10 raportów · pełne 0 z 10 →

Metoda

Jak czytać liczby

Opracowanie nie zestawia bezpośrednio nieporównywalnych miar. Granice państwa, klasyfikacje przemysłu, ceny i sposoby prowadzenia statystyki zmieniały się między epokami. Dlatego każda wartość ma własny okres, jednostkę i objaśnienie.

Materiał rozróżnia fizyczną skalę produkcji od wartości dodanej, wydajności oraz własności technologii. Wzrost tonażu nie zawsze oznacza rozwój, a jego spadek nie zawsze oznacza utratę potencjału.

Podstawa

Zbiory źródłowe

  1. 100 lat Polski w liczbach. 1918-2018Główny Urząd Statystyczny

    Długie szeregi statystyczne, kalendarium i porównania czterech epok.

  2. 100 lat Urzędu Patentowego RP — wydanie specjalneUrząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

    Historia urzędu, prawo międzywojenne, liczby patentów oraz ich podział na krajowe, zagraniczne i klasy techniczne.

  3. Kalendarium ochrony własności przemysłowej 1918–1946Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

    Daty utworzenia urzędu, przystąpienia do Konwencji paryskiej, pierwszego patentu i rozpoczęcia wydawania urzędowego czasopisma.

  4. Dekret tymczasowy z 13 grudnia 1918 r. o Urzędzie PatentowymElektroniczny Dziennik Ustaw

    Podstawa prawna urzędu, jego właściwość, skład oraz postępowanie w sprawach patentowych.

  5. Ustawa z 5 lutego 1924 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowychElektroniczny Dziennik Ustaw

    Jednolite prawo patentowe, wymagania opisu wynalazku, publikacja opisów i zasady udzielania ochrony.

  6. Polska w Konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowejŚwiatowa Organizacja Własności Intelektualnej

    Urzędowy wykaz przystąpienia Polski do Konwencji paryskiej i daty wejścia jej postanowień w życie.

  7. Ustawa z 23 września 1922 r. o budowie portu w GdyniElektroniczny Dziennik Ustaw

    Podstawa prawna, etapowanie inwestycji i obowiązek corocznego finansowania.

  8. Rozporządzenie o popieraniu rozbudowy miasta i portu GdyniElektroniczny Dziennik Ustaw

    Kredyty budowlane i zachęty gospodarcze wspierające rozwój zaplecza portu.

  9. Dokumenty związane z budową portu w Gdyni (1921–1927)Archiwa Państwowe

    Plany, dokumenty prawne i materiały z pierwszych etapów budowy portu.

  10. Historia Portu GdyniaZarząd Morskiego Portu Gdynia

    Chronologia budowy, rola portu w handlu i stan infrastruktury przed wojną.

  11. Jubileusz Polskiej Administracji MorskiejPolska Administracja Morska

    Wielkość przeładunków portu w Gdyni na koniec 1938 roku.

  12. Tadeusz Wenda — wybór miejsca i budowa portuMuzeum Miasta Gdyni

    Lokalizacja portu, wzrost miasta i przeładunki u progu II wojny światowej.

  13. Historia Gdyni — 100 lat miastaMiasto Gdynia i Muzeum Miasta Gdyni

    Rozwój miasta, portu, instytucji oraz społeczności między 1920 i 1939 rokiem.

  14. Mieszkać w międzywojennej GdyniMiasto Gdynia

    Rozwój budownictwa i niedobór mieszkań podczas gwałtownego wzrostu miasta.

  15. Ustawa z 9 kwietnia 1938 r. o ulgach inwestycyjnychElektroniczny Dziennik Ustaw

    Ustawowy obszar COP, rodzaje wspieranych inwestycji i zasady ulg podatkowych.

  16. Centralny Okręg Przemysłowy — idea i realizacjaInstytut Pamięci Narodowej

    Synteza celów, obszaru, inwestycji, zatrudnienia i ograniczeń COP.

  17. Historia Muzeum Centralnego Okręgu PrzemysłowegoMuzeum Centralnego Okręgu Przemysłowego

    Zakłady, osiedle i dziedzictwo przemysłowe Stalowej Woli oraz innych ośrodków COP.

  18. Historia Huty Stalowa WolaHuta Stalowa Wola

    Ciągłość zakładu wywodzącego się z przedwojennych Zakładów Południowych.

  19. Historia fabryki opon w DębicyFirma Oponiarska Dębica

    Budowa, uruchomienie i dalsze działanie fabryki rozpoczętej w ramach COP.

  20. Gospodarka II RzeczypospolitejNarodowe Archiwum Cyfrowe

    Pozaborcze systemy gospodarcze, specjalizacja regionów i skutki wojennych zniszczeń.

  21. Gospodarka — II RzeczpospolitaInstytut Pamięci Narodowej

    Synteza problemów integracji ziem, prawa, podatków, miar, walut i kolei.

  22. Unifikacja walutowa i stulecie Banku Polskiego SANarodowy Bank Polski

    Waluty pozaborcze, etapy wprowadzania marki polskiej i reforma złotego.

  23. Zarys historii polskiej bankowości centralnejNarodowy Bank Polski

    Deflacja, odpływ walut, ograniczenia kredytowe i polityka pieniężna podczas wielkiego kryzysu.

  24. Historia Głównego Urzędu MiarGłówny Urząd Miar

    Ujednolicanie miar w trzech byłych zaborach i budowa administracji metrologicznej.

  25. Dekret z 8 lutego 1919 r. o miarachElektroniczny Dziennik Ustaw

    Podstawa prawna jednolitego systemu miar i Głównego Urzędu Miar.

  26. Ustawa o naprawie Skarbu Państwa i reformie walutowejElektroniczny Dziennik Ustaw

    Podstawa reformy skarbowej, nowej jednostki pieniężnej i banku emisyjnego.

  27. Przedsięwzięcia budowy infrastruktury kolejowej w II RPUrząd Transportu Kolejowego

    Stan odziedziczonej sieci, ujednolicenie torów i organizacja kolei państwowej.

  28. Rozporządzenie o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje PaństwoweElektroniczny Dziennik Ustaw

    Podstawa prawna przedsiębiorstwa, zakres zarządu koleją i zasady gospodarki PKP.

  29. Ustawa o budowie i utrzymaniu dróg publicznychElektroniczny Dziennik Ustaw

    Podział dróg, odpowiedzialność państwa i samorządów oraz zasady finansowania.

  30. Ustawa o Państwowym Funduszu DrogowymElektroniczny Dziennik Ustaw

    Wyodrębnione źródła finansowania budowy, utrzymania i wzmacniania dróg.

  31. Ustawa o oddaniu kolei Herby Nowe–Gdynia do eksploatacjiElektroniczny Dziennik Ustaw

    Przekazanie do eksploatacji, finansowanie i państwowe poręczenie dla Kolei Francusko-Polskiej.

  32. Historia Polski w liczbach. Tom II. GospodarkaGłówny Urząd Statystyczny

    Produkcja przemysłowa, energetyka, sieć transportowa, przewozy i motoryzacja II RP.

  33. Historia Polski w liczbach. Tom III. Polska w EuropieGłówny Urząd Statystyczny

    Porównanie energetyki i sieci kolejowej Polski z innymi państwami europejskimi.

  34. 1939–1945 Pro MemoriaGłówny Urząd Statystyczny

    Zestawienie szacunkowych zniszczeń transportu i łączności w granicach powojennej Polski według stanu z maja 1945 roku.

  35. Warszawa Feniksem — obraz miasta po II wojnie światowej w danych statystycznychUrząd Statystyczny w Warszawie

    Statystyczny obraz zniszczeń i odbudowy Warszawy, w tym los pięciu przepraw przez Wisłę.

  36. A jednak kolej! Wojenny i powojenny przełom (1944–1946)Instytut Pamięci Narodowej

    Program badań i materiały o zniszczeniach frontowych, dewastacji, rozbiórkach, wywozie oraz zmianie rozstawu torów w latach 1944–1946.

  37. Deportacje Górnoślązaków do ZSRS w 1945 roku — wybór źródełInstytut Pamięci Narodowej

    Dokumenty o deportacjach, demontażu i wywozie węgla, maszyn oraz wyposażenia przemysłowego ze Śląska w 1945 roku.

  38. Wojna celna i gospodarcze uniezależnienie od NiemiecZintegrowana Platforma Edukacyjna Ministerstwa Edukacji Narodowej

    Wygaśnięcie bezcłowego wywozu węgla, działania obu państw, rozwój innych kierunków handlu i normalizacja stosunków w 1934 roku.

  39. Ustawa elektryczna z 21 marca 1922 r.Elektroniczny Dziennik Ustaw

    Wspólne zasady uprawnień, budowy, przesyłu i nadzoru nad zakładami elektrycznymi.

  40. Rozporządzenie o popieraniu elektryfikacji z 27 października 1933 r.Elektroniczny Dziennik Ustaw

    Ulgi oraz warunki wspierania większych elektrowni i linii przesyłowych.

  41. Elektryfikacja Polski w dwudziestoleciu międzywojennymUniwersytet w Siedlcach

    Synteza prawnych, technicznych, przestrzennych i społecznych uwarunkowań elektryfikacji.

  42. Statystyka zakładów przemysłowych i handlowych 1935Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej

    Oryginalne opracowanie zakresu, organizacji i działalności zakładów w 1935 roku.

  43. Rocznik Statystyczny 1947Główny Urząd Statystyczny

    Pierwszy powojenny bilans zakładów, zatrudnienia i produkcji.

  44. Wydobycie węgla kamiennego na okupowanych ziemiach polskich w czasie II wojny światowejGłówny Urząd Statystyczny

    Szereg wydobycia w zagłębiach krakowskim, dąbrowskim i śląskim w latach 1939–1945, przedstawiony na V Kongresie Statystyki Polskiej.

  45. Generalne Gubernatorstwo w świetle danych statystycznych (1939–1944)Polskie Towarzystwo Statystyczne

    Opracowanie Bożeny Łazowskiej oparte m.in. na statystyce okupacyjnej; zawiera dane o wydobyciu, zaopatrzeniu i technicznym zużyciu górnictwa.

  46. Eksploatacja gospodarcza Generalnego Gubernatorstwa przez Rzeszę NiemieckąInstytut Pamięci Narodowej

    Opracowanie polityki okupacyjnej wobec przemysłu, pracy i zasobów.

  47. Polska pod okupacją 1939-1945Instytut Pamięci Narodowej

    Zbiór badań nad okupacją, pracą przymusową i stratami materialnymi.

  48. Sowiecka polityka ekonomiczna na ziemiach wschodnich przedwojennej Polski w latach 1939–1941Instytut Pamięci Narodowej

    Badanie nacjonalizacji, centralnego planowania oraz przemysłu ziem zajętych przez Związek Sowiecki.

  49. Okupacja niemiecka i sowiecka — próba analizy porównawczejInstytut Pamięci Narodowej

    Porównanie administracji, wywłaszczeń, pracy i przekształceń gospodarczych obu okupantów.

  50. Straty wojenne w dokumentach Archiwum Akt NowychArchiwum Akt Nowych

    Wykazy strat przedsiębiorstw, przykłady wyposażenia wywiezionego do Niemiec oraz dokumenty powojennej inwentaryzacji.

  51. Dziennik Hansa Franka. Rok 1939Instytut Pamięci Narodowej

    Źródłowy zapis narad władz okupacyjnych, w tym decyzji o uruchamianiu w GG zakładów pracujących dla gospodarki wojennej.

  52. Niemiecka polityka ekonomiczna na okupowanych terenach wschodniej Polski w latach 1941–1944Instytut Pamięci Narodowej

    Porównanie eksploatacji pracy, rolnictwa, ropy i gospodarki miejskiej w niemieckich jednostkach okupacyjnych na wschodzie.

  53. Niemiecka polityka narodowościowa w okupowanej Polsce w latach 1939–1945Instytut Pamięci Narodowej

    Badanie deportacji do pracy, terroru wobec elit i przymusu stosowanego na ziemiach wcielonych oraz w Generalnym Gubernatorstwie.

  54. Kartoteka polskich i ukraińskich robotników przymusowychCentrum Informacji o Ofiarach II Wojny Światowej IPN

    Dokumenty osobowe, zakres obowiązku pracy, oznakowanie literą P i świadectwa wykorzystywania małoletnich.

  55. Deportacje obywateli polskich do Kazachstanu w latach 1940–1941 — stan badańInstytut Pamięci Narodowej

    Aktualny przedział liczby deportowanych, warunki zesłania oraz omówienie zmian wcześniejszych szacunków.

  56. Armia KrajowaInstytut Pamięci Narodowej

    Synteza organizacji, uzbrojenia, zrzutów i półprzemysłowej produkcji własnej Armii Krajowej.

  57. Armia Krajowa — uzbrojenie żołnierzy polskiego podziemiaInstytut Pamięci Narodowej

    Zestawienie zaplecza wytwórczego, liczby wyprodukowanej broni, materiałów wybuchowych i sprzętu łączności.

  58. Sten — pistolet maszynowyMuzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila” w Krakowie

    Opis konstrukcji, zrzutów i rozproszonej produkcji Stenów w co najmniej 23 konspiracyjnych warsztatach.

  59. Warsztat broni — konspiracyjna produkcja Armii KrajowejMuzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

    Omówienie warsztatów oraz rodzimych konstrukcji pistoletów maszynowych Błyskawica, KIS i Grot.

  60. Karbidówka — granat zaczepnyMuzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila” w Krakowie

    Przykład granatu wytwarzanego od końca 1942 roku przez AK, Gwardię Ludową i Bataliony Chłopskie.

  61. Gospodarka Polski w procesie transformacji ustrojowejNarodowy Bank Polski

    Synteza reform gospodarczych i przemian własnościowych po 1989 roku.

  62. 20 lat razem. Polska w Unii EuropejskiejGłówny Urząd Statystyczny

    Porównania Polski z UE, przedsiębiorczość, cyfryzacja i innowacje.

  63. Rocznik Statystyczny Przemysłu 2025Główny Urząd Statystyczny

    Produkcja, zatrudnienie, inwestycje, handel, energia i innowacje w 2024 roku.

  64. Sytuacja społeczno-gospodarcza kraju - Przemysł 2025Główny Urząd Statystyczny

    Wstępny bilans produkcji i wydajności przemysłu w 2025 roku.

  65. Bank Danych Lokalnych - PrzemysłGłówny Urząd Statystyczny

    Regionalne szeregi produkcji sprzedanej przemysłu od 2002 roku.

Potwierdzenie