Etap II · 1939-1945
Okupacja, eksploatacja i zniszczenie
Polski przemysł został podporządkowany gospodarce wojennej okupantów, pozbawiony samodzielności i części kadr. Końcowy bilans obejmował grabież, demontaż i masowe zniszczenie zakładów.
- Zakłady zniszczone
- 19 592 65,3% zbadanych zakładów w lipcu 1945 r.
- Maszyny
- 45,4% przeciętny poziom zniszczenia wyposażenia
- Energetyka
- 52,1% przeciętny poziom zniszczenia urządzeń
Dziesięć opracowań
Raporty okresu
- 01→
Podział przemysłu między okupantów
Po 1939 roku nie istniała jedna gospodarka okupowanej Polski: ziemie podzielono między różne systemy eksploatacji.
Okupacja niemiecka: 48,4% · Ziemie wcielone: 23,7% · Generalne Gubernatorstwo: 24,5% · Okupacja sowiecka: 51,6%Pełne opracowanie - 02→
Grabież przedsiębiorstw i majątku
Grabież przemysłu oznaczała odebranie własności i decyzji o zakładzie, przejęcie rzeczy oraz bieżących dochodów, nawet gdy fabryka nadal działała.
Majątek rzeczowy: 55,2 mld zł · Udział szkód: około 1/3 · Produkcja i usługi: 28,1 mld zł · Bilans ogółem: 201,1 mld złPełne opracowanie - 03→
Produkcja podporządkowana wojnie
Wzrost produkcji zbrojeniowej pod okupacją nie był rozwojem Polski, ponieważ cel, przydziały, odbiorców i wykorzystanie wyniku narzucała gospodarka wojenna Rzeszy.
Produkcja 1942: 2 razy · Produkcja 1943: ponad 3 razy · Produkcja 1944: 4 razy · Dostawy węgla: 3,6 mln tonPełne opracowanie - 04→
Praca przymusowa i utrata kadr
Przymus pracy odbierał ludziom wolność, zdrowie i życie, a polskiemu przemysłowi pozostawiał utratę fachowców, przerwaną naukę zawodu oraz rozbite zespoły.
Wywóz z polskich ziem: 2,82 mln · Z Generalnego Gubernatorstwa: około 1,2 mln · Praca nad Wisłą: 250 tys. osób · Deportacje sowieckie: 315–330 tys.Pełne opracowanie - 05→
Surowce, energia i rabunkowa eksploatacja
Okupanci podporządkowali wydobycie, paliwa i przydział energii własnej gospodarce wojennej, nie rozwojowi ziem polskich.
Węgiel 1943: 57,477 mln ton · Ropa galicyjska: około 1,2 mln ton · Gaz w 1940: około 500 mln m³ · Dostawy węgla do GG: 3,6 mln tonPełne opracowanie - 06→
Konspiracja, warsztaty i produkcja podziemna
Polskie podziemie odtworzyło fragmenty zaplecza technicznego poza kontrolą okupanta, lecz nie mogło zastąpić legalnego przemysłu ani masowych dostaw broni.
Pistolety maszynowe: 750–1000 · Granaty: około 350 tys. · Materiały wybuchowe: 70 ton · Warsztaty Stenów: co najmniej 23Pełne opracowanie - 07→
Zniszczenie transportu i łączności
Zerwanie torów, mostów, urządzeń sterowania i sieci łączności odcinało ocalałe zakłady od surowców, pracowników oraz odbiorców.
Linie kolejowe: 38% · Sterowanie ruchem: 72% · Centrale telefoniczne: 80% · Telegraf: 90%Pełne opracowanie - 08→
Bilans zniszczeń zakładów
W lipcu 1945 roku blisko dwie trzecie spisanych zakładów zatrudniających co najmniej pięciu pracowników wykazywało zniszczenie co najmniej jednej części majątku.
Zakłady ogółem: 30 017 · Zakłady zniszczone: 19 592 · Budynki: 35,1% · Urządzenia energetyczne: 52,1%Pełne opracowanie - 09→
Punkt startu odbudowy w 1945 roku
W ciągu 1945 roku przemysł przechodził od zabezpieczania zakładów do rosnącej produkcji, nadal ograniczanej przez zniszczenia, wywóz, braki kadr i nową geografię państwa.
Wyroby podstawowe: 19 → 60 · Węgiel: 0,933 → 2,919 mln ton · Produkcja 1945: 45 · Wywóz ze Śląska: 10 664 wagonyPełne opracowanie - 10→
Bilans przemysłowy wojny
Wojna odebrała Polsce ludzi, własność, wyposażenie, produkcję i sieci współpracy; żadna pojedyncza kwota ani liczba zakładów nie obejmuje całego skutku.
Majątek rzeczowy: 55,2 mld zł · Produkcja i usługi: 28,1 mld zł · Przyszłe dochody: 108,1 mld zł · Bilans ogółem: 201,1 mld złPełne opracowanie