Etap II · 1939-1945
Okupacja, eksploatacja i zniszczenie
Polski przemysł został podporządkowany gospodarce wojennej okupantów, pozbawiony samodzielności i części kadr. Końcowy bilans obejmował grabież, demontaż i masowe zniszczenie zakładów.
- Zakłady zniszczone
- 19 592 65,3% zbadanych zakładów w lipcu 1945 r.
- Maszyny
- 45,4% przeciętny poziom zniszczenia wyposażenia
- Energetyka
- 52,1% przeciętny poziom zniszczenia urządzeń
Dziesięć przekrojów
Raporty okresu
- 01→
Podział przemysłu między okupantów
Po 1939 roku nie istniała jedna gospodarka okupowanej Polski: ziemie podzielono między różne systemy eksploatacji.
Okupacja niemiecka: 48,4% · Okupacja sowiecka: 51,6% - 02→
Grabież przedsiębiorstw i majątku
Eksploatacja oznaczała nie tylko przejęcie bieżącej produkcji, lecz także własności, zapasów, maszyn i przyszłych dochodów.
Szkody majątku: około 1/3 · Przejęta produkcja: 28,1 mld zł - 03→
Produkcja podporządkowana wojnie
Zakłady działały dla potrzeb okupanta, bez polskiej kontroli nad kierunkiem produkcji, ceną i wykorzystaniem zysku.
Okres: 1939-1945 · Cel: tania praca - 04→
Praca przymusowa i utrata kadr
System okupacyjny traktował ludzi jako zasób produkcyjny, jednocześnie niszcząc polskie elity techniczne i organizacje zawodowe.
Skala: miliony ludzi · Gałęzie: od rolnictwa po przemysł ciężki - 05→
Surowce, energia i rabunkowa eksploatacja
Węgiel, metale, drewno i energia były kierowane zgodnie z potrzebami okupantów, kosztem odtworzenia majątku.
Urządzenia energetyczne: 52,1% · Górnictwo: 301 zakładów - 06→
Konspiracja, warsztaty i produkcja podziemna
Obok oficjalnej gospodarki okupacyjnej działały konspiracyjne warsztaty, naprawy i sieci zaopatrzenia polskiego podziemia.
Charakter: rozproszony · Funkcje: naprawa i zaopatrzenie - 07→
Zniszczenie transportu i łączności
Przerwanie sieci kolejowej, drogowej i telekomunikacyjnej zwielokrotniło straty przemysłu.
Centrale telefoniczne: 80% · Telegraf: 90% - 08→
Bilans zniszczeń zakładów
W lipcu 1945 roku blisko dwie trzecie zbadanych zakładów zatrudniających co najmniej pięciu robotników wykazywano jako zniszczone.
Zakłady ogółem: 30 017 · Zakłady zniszczone: 19 592 · Budynki: 35,1% - 09→
Punkt startu odbudowy w 1945 roku
Odbudowa zaczynała się przy jednoczesnym braku maszyn, energii, transportu, mieszkań i wykwalifikowanych pracowników.
Maszyny: 45,4% · Zakłady energetyczne: 565 - 10→
Bilans przemysłowy wojny
Największą stratą nie był pojedynczy wskaźnik, lecz jednoczesne zniszczenie majątku, ludzi, instytucji i ciągłości przedsiębiorstw.
Straty rzeczowe: 55,2 mld zł · Straty ogółem: 201,1 mld zł