Chemia
Karol Olszewski
1846–1915zm. w wieku 69 latbez dzieci
Chemik i fizyk, który wraz z Zygmuntem Wróblewskim skroplił tlen i azot.
Rodzina, dzieciństwo i droga
Urodził się w Broniszowie w rodzinie ziemiańskiej zubożałej po utracie majątku. Dorastał z rodzeństwem w trudniejszych warunkach materialnych, a rodzice mimo tego zadbali o jego dalszą naukę.
Karol Olszewski studiował chemię i fizykę w Krakowie oraz Heidelbergu. Większość kariery związał z Uniwersytetem Jagiellońskim, gdzie rozwijał laboratorium badań niskich temperatur. Pracował w warunkach wymagających samodzielnego konstruowania aparatury i ciągłego udoskonalania technik pomiarowych.
Działalność i dokonania
W 1883 roku wraz z Zygmuntem Wróblewskim uzyskał ciekły tlen i ciekły azot w stanie pozwalającym na obserwację oraz pomiary. Był to przełom w badaniach gazów uważanych wcześniej za „trwałe”. Olszewski kontynuował doświadczenia z kolejnymi substancjami i współtworzył krakowską szkołę kriogeniki.
Znaczenie
Skraplanie gazów otworzyło drogę do nowoczesnej fizyki niskich temperatur, technologii chłodniczych i badań właściwości materii. Olszewski pokazał, że uczelniane laboratorium w Krakowie może dokonać odkrycia o światowym znaczeniu dzięki precyzji, cierpliwości i własnej myśli aparaturowej.
Śmierć i Następcy
Zmarł w Krakowie w 1915 roku, mając 69 lat, i spoczął na cmentarzu Rakowickim. Nie założył rodziny. Pozostawił aparaturę, metodę pracy oraz uczniów rozwijających polskie badania niskich temperatur, a jego osiągnięcia weszły do trwałego dorobku fizyki i chemii. Potomstwo: bez dzieci.