Państwo
Stanisław Staszic
1755–1826zm. w wieku 70 latbez dzieci
Myśliciel, geolog i organizator instytucji służących rozwojowi polskiej nauki oraz przemysłu.
Rodzina, dzieciństwo i droga
Był najmłodszym z czterech synów burmistrza Piły Wawrzyńca Staszica i Katarzyny z Mędlickich, dorastał więc z trzema braćmi. W zamożnej rodzinie mieszczańskiej przeznaczono go — zgodnie z realiami epoki — do stanu duchownego.
Stanisław Staszic urodził się w Pile i kształcił w kraju oraz za granicą. Zajmował się filozofią, przyrodą, geologią i sprawami publicznymi, traktując wiedzę jako narzędzie wzmacniania Rzeczypospolitej.
Działalność i dokonania
W pismach politycznych analizował przyczyny słabości państwa i domagał się reform. Badał budowę geologiczną ziem polskich, rozwijał szkolnictwo, kierował Towarzystwem Przyjaciół Nauk i wspierał tworzenie przemysłu w Królestwie Polskim. Przekazał własny majątek na cele społeczne i naukowe.
Znaczenie
Łączył myśl państwową, naukę i praktyczną organizację gospodarki. Pokazał, że służba Polsce wymaga nie tylko diagnozowania jej problemów, lecz także budowania instytucji, kadr i materialnych podstaw rozwoju.
Śmierć i Następcy
Zmarł w Warszawie w 1826 roku, mając 70 lat. Jako duchowny nie miał dzieci; spoczął przy kościele kamedułów na Bielanach. Majątek przekazał na cele publiczne, a Towarzystwo Przyjaciół Nauk, szkoły, instytucje gospodarcze i idea spółdzielcza stały się jego właściwymi następcami.