Biografie

Rodzina, dzieciństwo i droga

Był synem Wilhelma Smoluchowskiego, wysokiego urzędnika kancelarii cesarskiej, oraz Teofili ze Szczepanowskich. Dorastał pod Wiedniem ze starszym bratem Tadeuszem, który także obrał drogę naukową.

Marian Smoluchowski urodził się pod Wiedniem i kształcił w tamtejszym środowisku akademickim. Po studiach pracował w europejskich laboratoriach, a następnie związał się z Uniwersytetem Lwowskim i Uniwersytetem Jagiellońskim. Łączył karierę fizyka z zamiłowaniem do gór i należał do pionierów alpinizmu narciarskiego.

Był uczonym o wyjątkowej zdolności przekładania obserwowanych zjawisk na opis matematyczny. Interesowały go procesy, w których przypadkowe ruchy pojedynczych cząstek tworzą regularności widoczne w większej skali.

Działalność i dokonania

Najbardziej znane prace Smoluchowskiego dotyczą ruchów Browna. Niezależnie od Alberta Einsteina wyjaśnił chaotyczne drgania drobin zawieszonych w cieczy jako skutek zderzeń z cząsteczkami ośrodka. Wyniki te dostarczyły mocnego argumentu na rzecz realnego istnienia atomów i cząsteczek.

Badał także fluktuacje gęstości, koagulację cząstek i podstawy procesów stochastycznych. Jego idee weszły do fizyki statystycznej, chemii fizycznej i matematyki prawdopodobieństwa. Zmarł przedwcześnie w Krakowie podczas epidemii czerwonki.

Znaczenie

Smoluchowski pomógł połączyć mikroskopowy świat cząstek z prawami obserwowanymi w doświadczeniu. Jego nazwisko pozostaje w terminologii fizyki i matematyki, a jego prace są jednym z fundamentów współczesnego opisu zjawisk losowych.

Śmierć i Następcy

Zmarł w Krakowie na dyzenterię w 1917 roku, mając 45 lat, i spoczął na cmentarzu Rakowickim. Z żoną Zofią miał dwoje dzieci, Aldonę i Romana; syn został fizykiem. Jego równania i uczniowie rozwinęli światową fizykę statystyczną oraz teorię procesów losowych.